Türkiye’de Torak Tipleri ve Toprak Oluşumu

Toprak taş ve kayaların çeşitli dış sebeplerle ufalanmasıyla oluşmaktadır. Ülkemizde topaklar mekanik ufalanma dediğimiz Fiziksel Çözülme ile ya da Kimyasal Çözünme ile oluşur.

Fiziksel Çözünme:  Taş ve kayaların günlük sıcaklık farklılığından dolayı ufalanarak çözünmesiyle oluşan toprak oluşum sürecidir. Genellikle nemin az olduğu yerlerde gözükür. Nemin az olduğu yerlerde sıcaklık farkı fazla olacağından bu bölgelerde gün içerisinde sıcaklık farkı artacaktır. Ülkemizde genellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde fiziksel çözünmeye rastlanılır.

Kimyasal Çözülme: Nem ve yağış fazlalığından dolayı gerçekleşen toprak oluşum sürecidir. Yağış, sıcaklık ve Nemin fazla olduğu Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde kimyasal çözünmeye rastlanılır.

Toprak Oluşumunu Etkileyen Faktörler

  • İklim
  • Anakaya yapısı
  • Bitki örtüsü
  • Süreç (Zaman)

Türkiye Toprakları Hakkından Genel Notlar

  • Yağış ve nemden dolayı Karadeniz’de yıkanma fazladır ve buralarda kireç birikimi azdır
  • Sıcak ve kuru iklimlerde yıkanma az olduğundan kireç ve tuz birikimi artar (İç Anadolu, Güneydoğu gibi)
  • En verimli toprak olan Çernezyom topraklar Erzurum-Kars Bölümü’nde yer alır. Bu topraklar çayır bitkisi altında oluşur
  • Zonal Topraklar (Kahverengi Orman Toprakları, Kırmızı Akdeniz Toprakları, Kahverengi ve Kestane rengi Bozkır topraklar, Çernezyomlar)
  • İntrazonal Topraklar (Vertisoller, Tuzlu Topraklar)
  • Azonal Topraklar (Taşınmış Topraklar) (Alüvyal topraklar, Kolüvyal Topraklar, Regosoller)

Zonal Topraklar

1- Kahverengi Orman Toprakları

Kahverengi orman toprağı

Orman örtüsü altında gelişen toprak türüdür.  Renkleri kahverengi şeklindedir, kireçli ve Kireçsiz olarak ikiye ayrılır.

Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları Yıldız Dağlarının Denize dönük kuzey yamaçlarında oluşur

Kireçli Kahverengi Orman Toprakları İç kesimlerde meşe ormanlarında yaygındır.

2- Kırmızı Akdeniz Toprakları

kırmızı akdeniz toprağı ile ilgili görsel sonucu
kırmızı akdeniz toprağı

Kalkerli arazilerde yaygındır (Akdeniz, Ege, Güney Marmara)

3- Kahverengi Bozkır Topraklar

peyzaj doğa kum alan zemin çayır çöl Bahar kahverengi toprak tarım sade Karmakarışık Alanlar toprak Plato kuraklık bozkır tarıma elverişli doğal çevre Ot ailesi Jeolojik olay
kahverengi bozkır toprak

Bozkır bitki örtüsünde oluşan bu topraklar organik madde yönünden yetersizdir ve İç bölgelerde görülür ( İç Anadolu, Güneydoğu, Doğu Anadolu)

4- Kestane Rengi Bozkır Topraklar

kestane rengi bozkır toprağı ile ilgili görsel sonucu
kestane rengi bozkır toprak

Bu topraklar da bozkır altında oluşmasına rağmen yıllık yağış miktarları Kahverengi Bozkır Topraklara göre fazladır.  (İç Anadolu ve Egenin İç Batı Anadolu bölümünde görülür)

5- Çernezyom Topraklar

çernezyom toprak ile ilgili görsel sonucu
çernezyom

Çayır Bitkisi altında gelişen bu topraklar en verimli Zonal topraklardır. Erzurum-Kars bölümünde Çernezyomlara rastlanılır. Kara Toprak olarak da bilinir.

İNTRAZONAL TOPRAKLAR

Bu topaklar genellikle Anakaya yapısına göre şekillenmiş toprak çeşitleridir..

1- Vertisoller

vertisol toprak ile ilgili görsel sonucu
vertisol

Göl tabanındaki tortullar üzerinde oluşan bu toprak türü yaz aylarında çatlamaya başlar. Bu Topraklara Trakya bölgesinde Karakepir toprak denilirken Anadolu’da Taş Doğuran Toprak denmektedir. Trakya’daki vertisol topraklar Ayçiçeği tarımım için uygun topraklardır.

2- Tuzlu Topraklar

tuzlu topraklar ile ilgili görsel sonucu
Tuzlu topraklar

Eski Göl tabanlarında ve Kapalı havzalarda rastlanılan İntrazonal toprak çeşitidir. Tuz oranı fazla olduğundan tarım için uygun topraklar değillerdir. Tuz Gölü çevresinde yaygındır.

AZONAL TOPRAKLAR

Taşınmış toprak olarak da bilinir. Çözülmüş materyallerin akarsular tarafından taşınıp uygun yerlerde birikmesiyle oluşur.

Buzulların taşıyarak oluşturduğu Moren topraklar, Türkiye’de buzulların az yer kaplamış olmasından dolayı fazla rastlanmaz. Morenlere ülkemizde sadece yüksek dağlarda rastlanılır.

1- Alüvyal Topraklar

İlgili resim
alüvyal

En yaygın taşınmış toprak türü olup Akarsuların materyalleri taşıyıp biriktirmesiyle oluşur.

Alüvyol topraklar katmanlı yapı göstermez ve bu toprak türleri önemli tarım alanlarını da oluşturur.

2- Kolüvyal Topraklar

kolüvyal toprak ile ilgili görsel sonucu
kolüvyal

Yüksek kesimlerdeki materyallerin, kar ve yağmur gibi sebeplerle aşağılarda birikmesiyle oluşur.

3- Regasoller

regosol toprak ile ilgili görsel sonucu
regosol

Ağrı ve Van çevresindeki volkanik arazilerde rastlanılan toprak türüdür. Volkanik arazideki kumlu topraklarla oluşur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir